Κάτι φορές χρειάζεται να φύγεις λίγο… ή πολύ..
Έχω έρθει αυτές τις μέρες στη Σκωτία. Με μια πνευματική ομάδα. Ας την πω έτσι. Επισκεπτόμαστε τόπους δύναμης. Ξέρω, όταν γράφω/λέω τέτοια, ανασηκώνονται κάτι φρύδια. Αλλά τώρα θα μιλήσω για τα άλλα, τα καθημερινά.
Έξω από το παράθυρο περνούν τώρα χαμηλοί λόφοι, πέτρινα σπίτια, λίμνες, πρόβατα και ένα πράσινο που μοιάζει σαν κάποιος να έχει ανεβάσει λίγο παραπάνω τον κορεσμό. Τα Highlands τα αφήσαμε πίσω.
Ο ουρανός αλλάζει γνώμη κάθε επτά λεπτά.
Βρέχει.
Σταματά.
Βγαίνει ήλιος.
Ξαναβρέχει.
Στη Σκωτία, απ’ ό,τι έχω καταλάβει, δεν υπάρχει κακός καιρός.
Υπάρχουν απλώς πολλές διαφορετικές καιρικές συνθήκες μέσα στην ίδια ώρα.
Κοιτάζω το τοπίο να περνά.
Δεν ξέρω ακριβώς πού βρισκόμαστε.
Δεν ξέρω πόση ώρα μένει μέχρι να φτάσουμε. Αν και η ξεναγός μας κάνει φιλότιμες προσπάθειες να μας κρατά ενήμερους για τα πάντα. Αλλά είναι αυτή τη στιγμή μια αχνή φωνή στο background.
Δεν ξέρω τι υπάρχει μετά την επόμενη στροφή.
Κι αυτή η άγνοια, αντί να με αγχώνει, με ξεκουράζει.
Στη συνηθισμένη ζωή μου ξέρω σχεδόν πάντα τι ακολουθεί.
Ποια διαδρομή θα πάρω.
Πόσο θα χρειαστώ.
Πού είναι τα πράγματα.
Ποιος περιμένει τι από εμένα.
Ποιο μήνυμα πρέπει να απαντήσω.
Τι έχω να κάνω μετά.
Και μετά.
Και μετά.
Κανονικά μπορώ να κινηθώ μέσα σε μια ολόκληρη ημέρα χωρίς να κοιτάξω πραγματικά τίποτα. Στα τυφλά διεκπεραιώνω.
Ανοίγω ένα ντουλάπι στο σκοτάδι και βρίσκω αυτό που θέλω.
Φτάνω κάπου και δεν θυμάμαι καν πώς έφτασα.
Μπορεί να κάνω καφέ, α, τον έκοψα, τσάι, να ντυθώ, να μαζέψω τα πράγματά μου, να κλείσω την πόρτα και να ξεκινήσω, ενώ το μυαλό μου βρίσκεται ήδη δύο ώρες μπροστά.
Εδώ αυτό δεν γίνεται.
Δεν ξέρεις πώς ανοίγει η πόρτα.
Δεν ξέρεις προς ποια κατεύθυνση πρέπει να κοιτάξεις πριν περάσεις τον δρόμο — στη Σκωτία, ειδικά, καλό είναι να κοιτάξεις προς όλες, για παν ενδεχόμενο.
Δεν ξέρεις τι ακριβώς παρήγγειλες, ακόμη κι αν πιστεύεις ότι μιλάς αγγλικά.
Δεν ξέρεις αν ο δρόμος που πήρες θα σε βγάλει εκεί όπου ήθελες ή σε μια μικρή φάρμα με δεκατέσσερα hairy coos, μαλλιαρά ταυράκια είναι αυτά, που σε κοιτάζουν σαν να είσαι εσύ το αξιοθέατο.
Χρειάζεται να είσαι λίγο περισσότερο εδώ. Εξάλλου έχεις και το social media να τροφοδοτήσεις. Δεν πρέπει να ξεφύγει κανένα ενσταντανέ.
Ίσως αυτό να είναι το πρώτο πράγμα που κάνει ένα ταξίδι.
Διακόπτει τον αυτοματισμό.
Σε βγάζει για λίγο από τον κόσμο όπου όλα έχουν τη θέση τους και σε τοποθετεί κάπου όπου πρέπει να ξανακοιτάξεις.
Τον δρόμο.
Τον ουρανό.
Τους ανθρώπους.
Τον εαυτό σου.
Πριν φύγουμε, λέμε συχνά:
«Έχω ανάγκη να ξεφύγω».
Το λέμε σαν να μπορούμε να αφήσουμε τη ζωή μας πίσω, μαζί με τα φυτά που αναθέσαμε σε κάποιον να ποτίζει. Ούπς, πάνε οι κισσοί μου…
Ετοιμάζουμε τη βαλίτσα.
Διαλέγουμε ρούχα.
Βάζουμε φορτιστές, αντάπτορες, ένα ζευγάρι παπούτσια που πιθανότατα δεν θα φορέσουμε ποτέ και τρία έξτρα συνολάκια «για παν ενδεχόμενο».
Παίρνουμε μαζί μας πολύ περισσότερα απ’ όσα χρειαζόμαστε.
Βέβαια, τα πιο βαριά δεν βρίσκονται μέσα στη βαλίτσα.
Παίρνουμε μαζί μας τις σκέψεις μας.
Τις εκκρεμότητες.
Την κούραση.
Τις συζητήσεις που συνεχίζουμε μέσα στο κεφάλι μας, παρόλο που έχουν τελειώσει εδώ και μέρες.
Την ανάγκη να ελέγχουμε.
Τον τρόπο με τον οποίο βιαζόμαστε.
Τον ρόλο που έχουμε μάθει να παίζουμε.
Αυτά, ευτυχώς, δεν τα ζυγίζουν στο αεροδρόμιο.
Διαφορετικά οι περισσότεροι θα πληρώναμε υπέρβαρο.
Τις πρώτες ημέρες του ταξιδιού το σώμα βρίσκεται εδώ, αλλά το μυαλό συνεχίζει κανονικά το πρόγραμμά του.
Κοιτάζεις μια λίμνη και σκέφτεσαι ένα email.
Περπατάς σε έναν τόπο που βλέπεις για πρώτη φορά και θυμάσαι κάτι που ξέχασες να κάνεις πριν φύγεις.
Κάποιος σου μιλά κι εσύ υπολογίζεις τι ώρα είναι πίσω στο σπίτι.
Το κινητό, βέβαια, συμβάλλει αποτελεσματικά στην άρνηση του συστήματος σου να έρθεις ολόκληρη εδώ.
Η τεχνολογία συντελεί στο να ταξιδεύει το σώμα χωρίς να μετακινείται καθόλου η προσοχή.
Αλλά λίγο λίγο κάτι αρχίζει να αλλάζει.
Όχι θεαματικά, απότομα.
Δεν ξυπνάς ένα πρωί άλλος άνθρωπος.
Δεν ακούγεται ουράνια μουσική.
Δεν κατεβαίνει από τα σύννεφα κάποια επιγραφή που γράφει «Αυτή είναι η απάντηση που έψαχνες».
Απλώς, σιγά σιγά, η συνηθισμένη σου ζωή χαμηλώνει λίγο την ένταση.
Όσα πριν από λίγες ημέρες έμοιαζαν τεράστια, από μακριά αποκτούν ξανά τις πραγματικές τους διαστάσεις.
Δεν εξαφανίζονται.
Αλλά δεν καλύπτουν ολόκληρο τον ορίζοντα.
Ένα πρόβλημα παραμένει πρόβλημα.
Μόνο που παύει για λίγο να είναι ολόκληρη η ζωή σου.
Ένα μήνυμα παραμένει αναπάντητο.
Αλλά δεν μοιάζει πια με κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης.
Μια απόφαση που σε πίεζε περιμένει ακόμη.
Μόνο που τώρα αντέχεις να περιμένεις κι εσύ.
Η απόσταση έχει αυτή την παράξενη δύναμη.
Δεν λύνει απαραίτητα τα πράγματα.
Τα επαναφέρει, όμως, στο σωστό τους μέγεθος.
Αυτές τις ημέρες βρεθήκαμε και σε τόπους που θεωρούνται ιεροί. Ξέρετε, κάστρα, μονόλιθοι, βουνοκορφές, δρυς… στη χώρα των Κελτών και των Δρυίδων είμαστε.
Μέρη που έχουν κρατήσει ιστορίες, τελετές, προσευχές, περάσματα ανθρώπων.
Τοπία όπου νιώθεις ότι ο χρόνος δεν ξεκίνησε μαζί σου και, κατά πάσα πιθανότητα, δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πρόγραμμά σου.
Στέκεσαι μπροστά σε μια πέτρα που βρίσκεται εκεί χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια και ξαφνικά το deal της Πέμπτης χάνει λίγο από το κύρος του.
Και πολύ καλά κάνει.
Δεν ξέρω αν χρειάζεται να πιστεύει κανείς στην ενέργεια ενός τόπου για να τον αισθανθεί.
Ίσως κάποια μέρη να κρατούν πραγματικά κάτι από όσους πέρασαν πριν από εμάς.
Ίσως πάλι η σιωπή τους να μας βοηθά να αντιληφθούμε αυτό που ήδη υπάρχει μέσα μας.
Όπως κι αν είναι, όταν αλλάζει το τοπίο γύρω σου, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο ακούς.
Η εσωτερική φωνή, άλλωστε, δεν σωπαίνει στην καθημερινότητα.
Απλώς αναγκάζεται να συναγωνίζεται το ξυπνητήρι, τις ειδοποιήσεις, το πλυντήριο, τις υποχρεώσεις, τις ανάγκες των άλλων και εκείνη τη μόνιμη λίστα που προσθέτει μόνη της πράγματα όταν δεν κοιτάζουμε.
Και δεν φωνάζει.
Αυτό είναι το πρόβλημα.
Η εσωτερική φωνή δεν έχει καλή στρατηγική επικοινωνίας.
Δεν στέλνει επαναλαμβανόμενες ειδοποιήσεις.
Δεν γράφει «ΕΠΕΙΓΟΝ» στο θέμα.
Δεν σε παίρνει τέσσερα τηλέφωνα στη σειρά.
Περιμένει.
Μιλά χαμηλά.
Και συνήθως δεν λέει όσα φανταζόμαστε ότι θα έπρεπε να λέει μια εσωτερική φωνή.
Δεν ανακοινώνει: «Ήρθε η ώρα να ακολουθήσεις το πεπρωμένο σου».
Τουλάχιστον η δική μου δεν το έκανε.
Ούτε ακούστηκαν γκάιντες στο βάθος.
Λέει πολύ πιο απλά πράγματα.
«Κουράστηκα».
«Αυτό μου λείπει».
«Δεν θέλω να συνεχίσω έτσι».
«Θέλω περισσότερο χώρο».
«Θέλω να δω αυτόν τον άνθρωπο».
«Αυτό δεν είναι πια δικό μου».
«Εδώ νιώθω καλά».
Μικρές, καθαρές προτάσεις.
Χωρίς ανάλυση.
Χωρίς παρουσίαση PowerPoint.
Χωρίς σχέδιο δράσης για το επόμενο τρίμηνο.
Κι όμως, πόσο δύσκολο είναι μερικές φορές να τις ακούσουμε.
Ίσως γιατί, αν τις ακούσουμε, δεν μπορούμε πια να προσποιούμαστε ότι δεν ξέρουμε.
Το ταξίδι δεν μας δίνει πάντα απαντήσεις.
Μερικές φορές απλώς δημιουργεί τις συνθήκες για να εμφανιστεί ξανά η ερώτηση.
Είσαι καλά εκεί όπου βρίσκεσαι;
Σου ταιριάζει ακόμη ο τρόπος που ζεις;
Τι σου λείπει πραγματικά;
Τι από όλα όσα κουβαλάς είναι δικό σου και τι πήρες κάποτε στους ώμους σου επειδή βρέθηκε απλώς εκεί;
Τι δεν σου λείπει καθόλου τώρα που έφυγες;
Αυτό το τελευταίο είναι ίσως εξίσου αποκαλυπτικό με όσα νοσταλγούμε.
Όταν απομακρύνεσαι, καταλαβαίνεις όχι μόνο πού θέλεις να επιστρέψεις.
Καταλαβαίνεις και σε τι δεν θέλεις να επιστρέψεις με τον ίδιο τρόπο.
Σε έναν ξένο τόπο χαλαρώνει λίγο και η ταυτότητά σου.
Κανείς δεν ξέρει ποια είσαι. Κανείς δεν ξέρει τι κάνεις καλά, τι κάνεις πάντα, τι περιμένουν συνήθως από εσένα.
Δεν είσαι εκείνη που οργανώνει.
Εκείνη που θυμάται.
Εκείνη που φροντίζει.
Εκείνη που λύνει τα προβλήματα.
Εκείνη που γνωρίζει.
Μπορείς να μη γνωρίζεις.
Να ζητήσεις οδηγίες.
Να χαθείς.
Να προφέρεις λάθος το όνομα ενός τόπου και να σε κοιτάξουν με εκείνο το ευγενικό βλέμμα που λέει «δεν έχω ιδέα τι προσπαθείς να πεις, αλλά εκτιμώ την προσπάθεια».
Να κάνεις πίσω.
Να περιμένεις.
Να ακολουθήσεις κάποιον άλλον.
Να γίνεις για λίγο αρχάρια.
Και υπάρχει μεγάλη ελευθερία στο να είσαι αρχάρια.
Δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα.
Χρειάζεται μόνο να προσέξεις.
Φυσικά, μπορείς και να ταξιδέψεις πολύ μακριά και να μην απομακρυνθείς ούτε εκατοστό, ή ίντσα που θα έλεγαν και οι αγαπημένοι Σκωτσέζοι, από τον συνηθισμένο σου εαυτό.
Να πάρεις μαζί σου το πρόγραμμά σου, την ταχύτητά σου, την ανάγκη να προλάβεις, να δεις, να φωτογραφίσεις και να αξιοποιήσεις τα πάντα.
Να γυρίσεις με χίλιες εικόνες και ελάχιστες αναμνήσεις ή στιγμές που έμειναν μαζί σου.
Να μετατρέψεις ακόμη και το ταξίδι σε εργασία.
Να ξυπνάς νωρίς για να «μη χάσεις τη μέρα», να τρέχεις από το ένα σημείο στο άλλο και το βράδυ να πέφτεις στο κρεβάτι εξαντλημένη, αλλά ευχαριστημένη επειδή ολοκλήρωσες επιτυχώς το πρόγραμμα με τα αξιοθέατα.
Το ταξίδι από μόνο του δεν κάνει θαύματα.
Το εισιτήριο δεν εγγυάται μεταμόρφωση.
Η απόσταση μετριέται σε χιλιόμετρα.
Η απομάκρυνση από όσα σε κρατούν διαρκώς απασχολημένη είναι άλλη υπόθεση.
Συχνά, το πιο αληθινό κομμάτι ενός ταξιδιού δεν συμβαίνει στον τόπο για τον οποίο ταξίδεψες.
Συμβαίνει ανάμεσα.
Στο πούλμαν. Με οδηγό τη Liz, που τη μέρα που πήγαμε στη λίμνη Loch Ness φορούσε κάλτσες με τη Nessie!
Στην αναμονή για το πρωινό στο μπουφέ με το πιάτο στο χέρι.
Σε έναν δρομάκι που δεν έβγαζε πουθενά. Μόνο σε έναν φροντισμένο κήπο πίσω από ένα παλιό κτίριο.
Σε ένα τραπέζι όπου κανείς δεν μιλά για λίγο. Μόνο απολαμβάνουν όλοι το χτύπο της βροχής στο τζάμι.
Σε μια στιγμή που όλοι έχουν απομακρυνθεί κι εσύ μένεις μόνη μπροστά σε ένα τοπίο που δεν ζητά τίποτα από εσένα.
Δεν χρειάζεται να το καταλάβεις.
Δεν χρειάζεται να το φωτογραφίσεις.
Δεν χρειάζεται να το μετατρέψεις αμέσως σε συμπέρασμα.
Μπορείς απλώς να το αφήσεις να περάσει μέσα σου.
Ορισμένα πράγματα θέλουν χρόνο πριν γίνουν λέξεις.
Και κάποια δεν χρειάζεται να γίνουν ποτέ.
Μπορούν να μείνουν ως αίσθηση.
Ως μια ανεπαίσθητη μετατόπιση.
Ως η ανάμνηση ότι κάποτε στάθηκες κάπου και, για λίγα λεπτά, δεν χρειαζόταν να είσαι τίποτα περισσότερο από ένας άνθρωπος που… είναι.
Ίσως αυτή να είναι η ενέργεια που κρατά τελικά ένας τόπος.
Όχι μια δύναμη που έρχεται να σου προσθέσει κάτι.
Ένας χώρος που σου επιτρέπει να αφήσεις, έστω για λίγο, όσα δεν χρειάζεται να κρατάς.
Κάποια στιγμή, βέβαια, θα επιστρέψω.
Οι εκκρεμότητες θα βρίσκονται εκεί.
Το σπίτι θα χρειάζεται τακτοποίηση.
Η βαλίτσα πιθανότατα θα μείνει ανοιχτή για περισσότερες ημέρες απ’ όσες είναι κοινωνικά αποδεκτό.
Η ζωή θα ξαναβρεί τον ρυθμό της.
Κι εγώ τον δικό μου.
Το ερώτημα είναι αν θα είναι ακριβώς ο ίδιος.
Συνήθως αγοράζουμε κάτι για να θυμόμαστε ένα ταξίδι.
Μια κούπα.
Ένα μαγνητάκι.
Κάτι μικρό που θα τοποθετήσουμε κάπου στο σπίτι και, έπειτα από λίγο, θα πάψουμε να το βλέπουμε.
Το πιο πολύτιμο, όμως, από όσα φέρνουμε πίσω δεν μπαίνει στη βαλίτσα.
Είναι κάτι που παρατηρήσαμε.
Κάτι που μας έλειψε.
Κάτι που δεν μας έλειψε καθόλου.
Μια σκέψη που ακούστηκε καθαρότερα επειδή, για λίγες ημέρες, σώπασαν οι υπόλοιπες.
Μια υπόσχεση που δεν χρειάζεται να ανακοινώσουμε σε κανέναν.
Ένας τρόπος να επιστρέψουμε λίγο διαφορετικά.
Δεν ήρθα στη Σκωτία για να βρω τον εαυτό μου.
Δεν ήταν χαμένη αποσκευή.
Ούτε πιστεύω ότι ο αληθινός μας εαυτός περιμένει σε κάποια μακρινή χώρα, δίπλα σε μια λίμνη και μέσα στην ομίχλη, μέχρι να κλείσουμε το σωστό αεροπορικό εισιτήριο.
Είναι μαζί μας και στο σπίτι.
Στην κουζίνα.
Στην κίνηση.
Στο γραφείο.
Στη συνηθισμένη Τρίτη που δεν έχει τίποτα το μυστηριακό.
Απλώς εκεί δυσκολευόμαστε περισσότερο να τον ακούσουμε.
Είμαστε βυθισμένοι.
Στις ανάγκες.
Στους ρόλους.
Στις αποφάσεις.
Στην εικόνα που έχουμε για τη ζωή μας.
Καμιά φορά χρειάζεται να φύγεις λίγο.
Όχι επειδή η ζωή κάπου αλλού είναι πιο αληθινή.
Ούτε επειδή οι απαντήσεις βρίσκονται πάντα μακριά.
Αλλά επειδή, όταν απομακρύνεσαι από την καθημερινότητά σου, παύει για λίγο να φωνάζει.
Και τότε ίσως εσύ αρχίζεις να ακούς.
Μπορεί, όταν επιστρέψεις, τίποτα να μην έχει αλλάξει.
Η ίδια πόρτα.
Τα ίδια κλειδιά.
Οι ίδιες υποχρεώσεις πάνω στο τραπέζι.
Εσύ, όμως, αυτή τη φορά, θα σταθείς για μια στιγμή πριν μπείς.
Και θα θυμηθείς εκείνο που άκουσες όταν βρέθηκες μακριά.
Όχι απαραίτητα μια απάντηση.
Ίσως μόνο μια ερώτηση.
Αλλά αυτή τη φορά θα είναι η δική σου.
Χρύσα Δουρίδα
